انسان مراسم دینی را به خصایل اخلاقی ترجیح می دهند. زیرا خصایل اخلاقی دشوار و پر زحمت اند و انسان پیوسته و هر لحظه باید مراقب انها باشد. به این جهت انسان در زندگی خود نظامی از مراسم به وجود می آورد. تاثیر این مراسم این است که انسان از دین به عنوان تسکین دهنده احساسات خود استفاده می کند. یعنی این مراسم را جبران گناهانی تلقی می کند که در مقابل خداوند مرتکب شده است. پس مراسم دینی از ابداعات انسان است. انسان هر قدر از لحاظ اخلاق فاقد دقت است، در عوض در اجرای مراسم دینی دقیق تر است زیرا می خواهد از راه این مراسم، اخلاق خود را تثبیت کند. متاسفانه نم

دیر زمانی در او نگریستم

چندان که،

چون نظری از وی باز گرفتم

در پیرامون من

همه چیز به هیات او در آمده بود

آنگاه دانستم

که مرا دیگر از او گریز نیست

شاملو